Do deskowania dachu najczęściej wybiera się gwoździe pierścieniowe lub skrętne, ponieważ są szybkie w montażu, dobrze przenoszą siły ścinające i kosztują mniej niż wkręty. Wkręty ciesielskie lepiej sprawdzają się przy połączeniach nośnych więźby, obciążeniach rozporowych oraz tam, gdzie potrzebny jest łatwy demontaż i precyzyjne dociągnięcie elementów.
Gwoździe czy wkręty – najważniejsze różnice
| Parametr | Gwoździe pierścieniowe | Wkręty ciesielskie |
|---|---|---|
| Odporność na siły ścinające | Bardzo dobra, szczególnie w połączeniach desek z krokwiami | Dobra, zależna od rodzaju i średnicy wkręta |
| Odporność na wyrywanie | Umiarkowana, wyższa niż w przypadku gwoździ gładkich | Wysoka dzięki pełnemu lub częściowemu gwintowi |
| Szybkość montażu | Bardzo wysoka, zwłaszcza przy użyciu gwoździarki pneumatycznej | Niższa, choć wkrętarka znacznie przyspiesza pracę |
| Koszt | Niski, co ma znaczenie przy dużej powierzchni deskowania | Wyższy, szczególnie przy większej liczbie łączników |
| Demontaż | Trudny i często powoduje uszkodzenie drewna | Łatwy, jeśli wkręt nie został uszkodzony lub skorodowany |
Dlaczego gwoździe są standardem przy deskowaniu?
Deskowanie dachu tworzy sztywne poszycie mocowane do krokwi. W takim połączeniu deska przede wszystkim opiera się na elemencie konstrukcyjnym, a obciążenia działające na łącznik mają w dużej mierze charakter ścinający. Oznacza to, że siła próbuje przesunąć deskę względem krokwi, a nie wyrwać łącznik prostopadle z drewna.
W takich warunkach dobrze dobrane gwoździe pierścieniowe lub skrętne sprawdzają się bardzo dobrze. Ich ukształtowany trzpień zwiększa opór wyciągania w porównaniu z gwoździem gładkim, dlatego nie należy zastępować ich przypadkowymi gwoździami do drewna. Długość i liczba łączników powinny wynikać z projektu oraz parametrów desek i krokwi.
Gwoździe mają też przewagę organizacyjną. Na dużej połaci można je wbijać szybko, a gwoździarka pneumatyczna ogranicza czas pracy i wysiłek wykonawcy. Przy deskowaniu pod papę lub gonty bitumiczne stosowanie drogich wkrętów na całej powierzchni często nie przynosi korzyści proporcjonalnej do kosztu.
Gwoździe będą właściwym wyborem szczególnie w takich zastosowaniach:
- Deskowanie dachu mocowane do krokwi.
- Montaż łat i kontrłat, jeśli projekt oraz system dachowy dopuszczają takie rozwiązanie.
- Konstrukcje tymczasowe, szalunki i elementy przeznaczone do szybkiego wykonania.
- Połączenia, w których nie występują duże siły wyrywające ani rozporowe.
Gwoździe gładkie mają mniejszą odporność na wyciąganie niż warianty pierścieniowe i skrętne. W deskowaniu mogą być niewystarczające, zwłaszcza gdy połać jest narażona na silny wiatr, zmiany wilgotności lub intensywną pracę drewna.
Kiedy wkręty ciesielskie są lepszym rozwiązaniem?
Wkręty ciesielskie stosuje się przede wszystkim tam, gdzie połączenie przenosi siły wyrywające i rozporowe. Siła wyrywająca działa wzdłuż osi łącznika i próbuje wysunąć go z drewna. Może pojawić się między innymi w połączeniach krokwi, murłat, belek oraz w złączach ukośnych więźby dachowej.
Gwint wkręta zakotwia się w drewnie na większej długości, a gwint dociągający pozwala zbliżyć do siebie łączone elementy i ograniczyć szczeliny. Ma to znaczenie tam, gdzie drewno kurczy się, pęcznieje i zmienia położenie pod wpływem wilgotności. Wkręt ułatwia też korektę ustawienia elementu oraz późniejszy demontaż.
Wkręty ciesielskie warto rozważyć w następujących miejscach:
- Połączenia nośne krokwi, murłat, belek i innych elementów więźby.
- Złącza ukośne, w których łącznik jest narażony na wyrywanie lub siły boczne.
- Miejsca wymagające dokładnego dociągnięcia i ustawienia elementów.
- Konstrukcje narażone na duże zmiany wilgotności, wiatr, śnieg albo częste modyfikacje.
W przeciwieństwie do zwykłych wkrętów do drewna należy stosować łączniki konstrukcyjne przeznaczone do danego połączenia. Ich długość, średnica, łeb i powłoka antykorozyjna muszą odpowiadać projektowi oraz warunkom pracy dachu. W skomplikowanej więźbie ostateczny dobór powinien wynikać z projektu konstrukcyjnego.
Notka ekspercka: wiele współczesnych wkrętów ciesielskich ma końcówkę samowiercącą, dlatego przy typowym montażu nie wymagają wcześniejszego nawiercania. Nie oznacza to jednak, że każdy wkręt można wkręcać bez przygotowania. W twardym lub podatnym na pękanie drewnie sposób montażu należy sprawdzić w karcie technicznej konkretnego produktu.
Co wybrać w konkretnym etapie budowy dachu?
Przy wykonywaniu deskowania pod papę lub gonty bitumiczne pierwszym wyborem są gwoździe pierścieniowe albo skrętne. Zapewniają szybki montaż i wystarczającą pracę w połączeniu, w którym dominują obciążenia ścinające. Wkręty mogą być uzasadnione przy naprawach, korektach lub miejscach wymagających łatwego demontażu, ale użycie ich na całej połaci zwykle zwiększa koszt.
Przy wzmacnianiu więźby, łączeniu krokwi z murłatą albo wykonywaniu połączeń ukośnych lepiej zastosować wkręty ciesielskie dobrane do obciążeń. Ich wyższa cena wynika z większej nośności na wyrywanie, możliwości dociągania elementów i łatwiejszej kontroli połączenia.
Gwoździe nie są więc rozwiązaniem gorszym. Są optymalne tam, gdzie liczy się szybkość, powtarzalność i ekonomia, a połączenie pracuje głównie na ścinanie. Wkręty należy wybrać wtedy, gdy połączenie ma znaczenie dla nośności więźby, przenosi siły rozporowe albo może wymagać późniejszej korekty.
W skrócie: deskowanie pod papę lub gonty – gwoździe pierścieniowe, a wzmocnienia więźby, krokwie i murłaty – wkręty ciesielskie. Najważniejszy jest nie sam rodzaj łącznika, lecz dopasowanie go do obciążenia, wymiarów drewna i wymagań projektu.



